Prezydent docenił mieszkańców Ulanowa

Prezydent Lech Kaczyński nadał ks. Józefowi Lizakowi i Mieczysławowi Łabęckiemu wysokie odznaczenia państwowe. W poniedziałek Wojewoda Podkarpacki Krzyżami Zasługi udekorował obu mieszkańców Ulanowa.

Z wnioskiem o przyznanie krzyży zasługi dla ks. Józefa Lizaka i Mieczysława Łabęckiego zwrócił się do urzędu wojewody Stanisław Garbacz, Burmistrz Ulanowa. Wojewoda przekazał wnioski do kancelarii Prezydenta RP, gdzie uzyskały pełną akceptację. Decyzją Prezydenta RP z 29 stycznia 2010 ks. proboszcz Józef Lizak został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi a Mieczysław Łabęcki Srebrnym Krzyżem Zasługi.

Uroczystość wręczenia odznaczeń miała miejsce w Sali Kolumnowej Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie. Wojewoda Podkarpacki udekorował odznaczeniami przyznanymi przez Prezydenta Lecha Kaczyńskiego dwadzieścia osiem osób najbardziej zasłużonych dla regionu. - To szczególny dzień, bo mija miesiąc od tragedii w Smoleńsku – podkreślił podczas uroczystości Mirosław Karapyta, Wojewoda Podkarpacki. - A odznaczenia, które mam zaszczyt wręczać nadał Lech Kaczyński, Prezydent RP w uznaniu zasług, jakie ponieśliście działając na rzecz innych ludzi. Dlatego wierzę, że to wyróżnienie jest dla was szczególnym powodem do dumy i satysfakcji. Przy tej okazji chce szczególnie podziękować ks. Józefowi Lizakowi, bo przyczynił się on do mojego wychowania: przygotowywał mnie do pierwszej komunii świętej. Jest z nami również Mieczysław Łabęcki, człowiek-legenda, wielki propagator flisactwa i osoba dzięki której o Ulanowie i Podkarpaciu usłyszała cała Europa.

W imieniu odznaczonych głos zabrał ks. Józef Lizak, który najpierw poprowadził modlitwę za tragicznie zmarłego Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, Marię Kaczyńską i pozostałe ofiary katastrofy z 10 kwietnia. - Ulanów to moje „serce świata” - mówił ks. Józef Lizak. - W tym pięknym miasteczku, Stolicy Flisactwa Polskiego jestem kapłanem od 40 lat. Krzyż Zasługi traktuję jako odznaczenie przyznane całej wspólnocie parafialnej, bo wszystko co robimy, robimy wspólnie.

 

Ks. prałat Józef Lizak posługę duszpasterską pełni w Ulanowie od 1971 roku. Jest osobą niezwykle zasłużoną dla miasta i jego rozwoju. Był inicjatorem i koordynatorem przeprowadzonej w latach 1976-1979 renowacji XVII-wiecznego kościoła św. Jana Chrzciciela. Całą swoją energię skupił na odrestaurowaniu zdewastowanego zabytku, który po dziś służy mieszkańcom jako kościół parafialny. Dzięki zbiórce pieniędzy, którą osobiście przeprowadził wśród Polonii w Kanadzie i USA oraz dzięki temu, że zintegrował miejscowe środowisko udało się uratować XVIII-wieczną polichromię (w tym kopię arcydzieła Hansa Memlinga „Sąd ostateczny”), zabezpieczyć i odrestaurować cenne późnobarokowe ołtarze: główny z ornamentyką w stylu regencji i rokoka, oraz dwa boczne wykonane przez snycerza Michała Woszczyńskiego i malarza Michała Bąkowskiego. W latach 1980-1981 ks. Lizak podobne działania podjął dla ratowania wybudowanego w 1690 roku kościoła św. Trójcy. Gdy w 2002 roku pożar świątyni zniszczył znajdujące się wewnątrz XVIII-wieczne iluzjonistyczne polichromie, późnobarokowy ołtarz główny z obrazem św. Trójcy, dwa barokowe ołtarze boczne, późnobarokowe organy i ambonę, ks. Lizak staną na czele komitetu odbudowy spalonej świątyni. Wywalczył blisko 1 mln złotych dotacji i w ciągu 3 lat świątynia odzyskała swój pierwotny charakter. Oba kościoły stanowią obecnie w północnej części województwa największą atrakcję Szlaku Architektury Drewnianej. Dzięki ks. Lizakowi i Mieczysławowi Łabęckiemu z Bractwa św. Barbary światło dzienne ujrzały dwa unikalne w skali europejskiej zabytki. W 1997 r. na strychu kościoła ks. Lizak odnalazł dwie XVIII-wieczne procesyjne chorągwie brackie. Na jednej z nich przedstawiono wizerunek matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz św. Kazimierza, na drugiej św. Anny Samotrzeć i św. Barbary. Są one jedynym znanym przykładem chorągwi, mających metalowe reliefy zamiast malowanych lub tkanych obrazów. Renowacji znaleziska odmówili konserwatorzy z Rzeszowa i Łańcuta. Dzięki osobistym kontaktom ks. Lizaka chorągwie zbadali specjaliści z Krakowa. Profesor Jan Ostrowski, dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu uznał znalezisko za sensacyjne i poprosił ks. Lizaka o zgodę na wciągnięcie jednej z chorągwi do scenariusza wystawy „Kraj skrzydlatych jeźdźców. Sztuka polska 1572-1764”, która to wystawa objechała w 1999 roku kontynent amerykański. Zgodę taką Wawel otrzymał w zamian za odrestaurowanie prezentowanej chorągwi. Na renowację drugiego cennego zabytku ks. Józef Lizak zdobył pieniądze od prywatnych sponsorów. Ks. Lizak zapobiegł również dewastacji cmentarza żydowskiego w Ulanowie. W połowie lat osiemdziesiątych wzywał parafian do uszanowania zabytkowego kirkutu, doprowadził do ogrodzenia i uporządkowania nekropolii, zapobiegając tym samym dalszemu rozkradaniu zabytkowych macew. W 1989 roku doprowadził do ustawienia przy ulanowskim rynku pomnika Jana Pawła II, ufundowanego przez nowojorskiego rzeźbiarza Andrzeja Pityńskiego. Przez ponad rok ks. Lizak walczył z oporem komunistycznych władz, które nie chciały wydać zezwolenia na budowę pomnika. Dzięki uporowi i determinacji ks. Lizaka ulanowski monument jest pierwszym w Polsce pomnikiem Jana Pawła II, który został ustawiony w świeckim miejscu. Wszystkie powyższe działania, oraz te, których nie sposób tu wymienić wpłynęły znacząco na integrację miejscowej społeczności, ożywiły tradycje i umocniły lokalne więzi. Dlatego Bractwo Miłośników Ziemi Ulanowskiej nadało w 2008 roku ks. Lizakowi zaszczytny tytuł „Prawowitego Kuratora Bractwa Flisackiego” a Rada Miejska w imieniu mieszkańców gminy przyznała mu w 2006 roku tytuł „Honorowego Obywatela Gminy i Miasta Ulanów”.

Mieczysław Łabęcki jest jednym z członków założycieli Bractwa Miłośników Ziemi Ulanowskiej, które stawia sobie za cel odtworzenie i podtrzymywanie tradycji flisackich. Przez wiele lat pełnił funkcję cechmistrza i cechmistrza wtórego stowarzyszenia. Wywodząc się z rodziny o tradycjach flisackich samodzielnie opanował arkana sztuki retmańskiej, a swoje doświadczenie działając społecznie przekazał nowemu pokoleniu flisaków. Dzięki jego zaangażowaniu w 1993 roku, po 50-letniej przerwie udało się reaktywować spławy tratwiane. Sam brał udział w ponad 30 spławach po rzekach w kraju i za granicą, z czego większość sam zorganizował, nie szczędząc prywatnego czasu. Spławy do Gdańska w 1993 roku, „Papieski” z Jarosławia do Sandomierza w 1999 r. czy coroczne Odrą do Szczecina na „Dni Morza” przyczyniły się do wypromowania regionu w całym kraju. Łabęcki nawiązał kontakty z międzynarodowymi organizacjami flisackimi i wprowadził do nich bractwo z Ulanowa, promując tym samym podkarpackie tradycje nie tylko w Polsce ale i na świecie. Jego działania doprowadziły do nadania Ulanowowi miana Stolicy Polskiego Flisactwa. Zgromadził największą w Polsce ilość dokumentów, pamiątek i przedmiotów związanych z tradycjami flisackimi, które zasilają wystawy muzealne. Stały się one podstawą wielu naukowych opracowań, przyczyniły się do pełniejszego poznania historii polskiego flisactwa, ocaliły od zapomnienia flisacką gwarę, zwyczaje i obrzędy. Dzięki odnalezionym XVIII-wiecznym dokumentom zrekonstruował tradycyjne jednostki pływające w tym charakterystyczny ulanowski galar. Korzystając ze zgromadzonych materiałów historycznych odtworzył receptury tradycyjnego pożywienia flisackiego jak: chrupaczki, kluski orylskie, smalec z grzybami czy chleb ze skwarkami. Chleb zdobył pierwszą nagrodę w finale konkursu „Nasze Kulinarne Dziedzictwo” i został odznaczony statuetką „Perła 2007” jako jeden z 18 produktów lokalnych i regionalnych z całego kraju. Odtworzony według receptury sprzed 150 lat chleb flisacki 10 października 2005 roku został wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Chrupaczki zostały wpisane na listę ministerstwa w 2007 roku. Mieczysław Łabęcki Wspólnie z ks. Józefem Lizakiem w 1997 roku doprowadził do odnalezienia i odrestaurowania dwóch unikalnych zabytkowych XVIII-wiecznych chorągwi brackich. Na jednej z nich przedstawiono wizerunek matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz św. Kazimierza, na drugiej św. Anny Samotrzeć i św. Barbary. Są one jedynym znanym w Europie przykładem chorągwi, mających metalowe reliefy zamiast malowanych lub tkanych obrazów. Zdobył fundusze na prace konserwatorskie nad jedyną w Polsce flisacką Księgą Bracką. XIX-wieczna kronika jest jedynym znanym tego typu dokumentem i stanowi niezwykle bogate źródło badań dla historyków i etnografów. Mieczysław Łabęcki przez 2 kadencje pełnił funkcje radnego Powiatu Niżańskiego, był radnym Rady Miejskiej w Ulanowie, a obecnie udziela się na rzecz lokalnej społeczności jako wiceprezes stowarzyszenia Partnerstwo Dla Ziemi Niżańskiej.

Tekst i zdjęcia: Bartłomiej Pucko

pucko@ulanow.pl